Make your own free website on Tripod.com

PC REHBERI'NE HOS GELDINIZ

Bilgisayarin Tanimi | Bilgisayarin Geçmisi (Resimli Kronolojik)
Internet Olusumu | Internet Ögeleri | E-mail (Elektronik Posta)
Yardimci Yazilimlar | Zararli ve Casus Yazilimlar | Sürücü (Driver) Yazilimlari
Ana Donanimlar | Yan Donanimlar
MS DOS | MS Windows 98 | MS Windows 2000 | MS Windows NT | MS Windows XP (Experience) | Linux ve Unix
MS Word Sorulari | MS Exel Sorulari | PC ile Ilgili Sorular ve Cevaplari
subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link
subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link

MS DOS (Microsoft Disk Operation System)

MS-DOS

Eger bilgisayar kullanmaya ilk defa Windows 95 veya 98 ile basladiysaniz büyük bir ihtimalle DOS kelimesi size yabanci gelecektir. Her PC kullanicisinin yakindan tanidigi bu isletim sistemi, Dünya' da en yaygin olarak kullanilan PC isletim sistemidir. 1980' lerin basinda IBM' in ilk PC' leri üretmesi ve bu PC' lerde kullanilan yeni bir isletim sistemi arayisi ile ortaya çikan DOS, günümüzde bir çok PC kullanicisi tarafindan hala kullanilmaktadir.

MS-DOS, Microsoft Disk Operating System (Microsoft Disk Isletim Sistemi) kelimelerinin kisaltilmis halidir. MS-DOS bir disk isletim sistemi olarak bilinir, çünkü yaptigi islerin büyük bölümü disk islemleri, bellek islemleri gibi programlarin çalisabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir isletim sistemidir. MS-DOS bir programdir, ama yalnizca bir program degildir. O olmadan diger programlarin çalisma sanslari yoktur. Çünkü bilgisayar sisteminin, tüm parçalarini MS-DOS kontrol eder. MS-DOS yalnizca, diger programlarin çalismasina olanak vermekle kalmaz, ayni zamanda bilgisayarinizin neyi nasil yaptigi üzerinde size tam denetim saglar. MS-DOS sizinle bilgisayariniz arasindaki bagdir.

DOS'un tarihi PC' lerin (kisisel bilgisayarlar) tarihiyle baslar ve çogunlukla da pek hayirla yad edilmez. Çünkü DOS'ta grafiksel bir kullanici arabirimi (pencereler) yoktur, her sey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapilir. DOS, tüm x86 tabanli PC' lerde çalisir. Çok görevli bir isletim sistemi olmayan DOS, grafik kullanici arabirimini kullanmaz. Üstünde kolay yazilmasi, bellek ve sabit diskte az yer kaplamasi, kolay ve çabuk ögrenilmesi, düsük konfigürasyonlu PC' lerde çalismasi gibi avantajlari olmakla birlikte, etkin bir bellek yönetiminin olmamasi, eski teknoloji kullanmasi ve grafik kullanici arabirimi olmamasi  önemli kisitlamalaridir.  

Bilgisayariniz kapali iken MS-DOS diskte durur. Her ne kadar özel bir program da olsa, MS-DOS eninde sonunda bir programdir, yani o da bilgisayarlarin kullandigi diger bilgi topluluklari gibi bir dizi dosya içinde yer alir.  

Eger bir sabit diskiniz varsa, MS-DOS büyük olasilikla onun içindedir (bilgisayar dagiticisi ya da sistemi kuran kimse tarafindan yerlestirilmis olabilir). Eger bilgisayarinizda sabit disk (HDD) yoksa, MS-DOS' un disketlerden kullanilmasi gerekir.  

MS-DOS' un Tarihçesi

MS-DOS 1981' deki piyasaya sürülüsünden beri birkaç kez degisiklige ugramistir. Ilk sürümün numarasi 1.00' di. MS-DOS' un zaman zaman degistirilmesinin amaci, daha gelismis donanimlardan yararlanmak ve önceki hatalari düzeltmektir. Sisteminizi baslattiginizda, MS-DOS, kullandiginiz sürümün numarasini ( versiyon ) ekranda gösteriyor olabilir. 

MS-DOS' un yeni bir sürümü çiktiginda, eger numarasinin ondalik noktasindan sonra degisiklik varsa, (ÖRNEGIN 6.0' dan 6.2' ye), bu küçük bir degisiklik gösterir.Bu durumda MS-DOS öz olarak önceki sürüme göre pek degisiklik içermez. Ondalik noktasinin önündeki sayinin degismesi ise büyük bir degisiklik gösterir. Örnegin sürüm 6, sürüm 5' te olmayan bir çok yeni özellik getirmistir. 

MS-DOS' un yeni sürümleri eskilerine göre daha güçlü ve gelismis olsalar da öncekilerle uyumlu kalirlar. Bu yüzden, diyelim ki sürüm 2.1' i kullaniyorken baska bir sürümle çalismaya basladiginizda, tüm bilgilerinizi, deneyiminizi, dosya ve disklerinizi eskisi gibi kullanabilirsiniz. Örnegin, MS-DOS 3.0' da kullandiginiz bir dosyayi 5.0 sürümünde kullanabilirsiniz ama 5.0' da kullandiginiz bir dosyayi 3.0' da kullanamayabilirsiniz. 

MS-DOS' un 3.30' dan sonraki sürümlerini asagida görmektesiniz.  

MS-DOS 3.30

MS-DOS 4.01

MS-DOS 5.0

MS-DOS 6.0

MS-DOS 6.20

MS-DOS 6.22

MS-DOS 7.0

MS-DOS 8.0 ...

MS-DOS Komutlari  

Komutlar Ikiye Ayrilir ve komut isminin büyük veya küçük yazilmasi hiçbir sey degistirmemektedir, büyük yada küçük yazmak ayni komuta karsilik gelmektedir. 

Iç Komutlar : COMMAND.COM dosyasi içinde bulunan temel komutlardir ve   çalistirilmasi ile bellege yüklenerek çalistirilan komutlardir. Örnek : Ver, Dir, vs. 

Dis Komutlar : Çalistirilabilmesi için disk veya disket içinde dosya halinde bulunmasi zorunlu olan komutlardir. Örnek : Xcopy, format, vs. 

Iç Komutlar  

DOS' ta çalistirilan komutun, çalismasi için herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalisan komutlara iç komutlar denir (Bilgisayarin açilisinda kullanilan Command.com dosyasinin içinde bulunan komutlardir). Çalismasi için program dosyasinin varligina ihtiyaç duyulan komutlara Dis Komutlar denir. Dis komutlari çalistirabilmek için, o komutun programlama dosyasina ihtiyaç vardir. Örnegin format komutunu kullanabilmek için DOS' da  Format.com programinin bulunmasi gerekir. Önemli Iç Komutlari, asagida inceledik. Bunlar ;

CLS komutu : Ekrani temizler.

Örnek: C:\> CLS <ENTER> 

DIR komutu :  Disk veya disket üzerindeki dosyalari görüntüler.

Örnek: C:\> DIR <ENTER> 

VOL komutu : Disk veya disketin etiketini ve seri numarasini görüntülemeyi saglar.

Örnek: C:\> VOL <ENTER> 

VER komutu : MS-DOS' un versiyonunu görüntülemeyi saglar.

Örnek: C:\> VER <ENTER> 

DATE komutu : Bilgisayarin sistem tarihini görüntülemeyi saglar.

Örnek: C:\> DATE <ENTER> 

TIME komutu : Bilgisayarin sistem saatini görüntülemeyi saglar.

Örnek: C:\> TIME <ENTER> 

TYPE komutu : Dosya içerigini görüntülemeyi saglar.

Örnek: C:\> TYPE LATS.TXT <ENTER>

          C:\> TYPE LATS.TXT | MORE <ENTER> (LATS.TXT dosyasini sayfa sayfa görüntüler) 

RD komutu : Dizinleri silmeyi saglar, yalniz dizin içinde hiçbir dosya veya altdizin                              olmamalidir. Eger varsa öncelikle altdizinler ve dosyalar silinmelidir. Silinecek dizin içinde hiçbir sey bulunulmamasi gerekir. Eger silinecek dizin içinde dosya veya dizin bulunuluyorsa önce o dizinin bir önündeki dizine çikilmali ve sira ile temizlemelidir. Bu islemi DELTREE komutu ile dizin içerisine bakmaksizin silebiliriz.

Örnek: C:\> RD LATS <ENTER> 

COPY komutu : Dosya veya dosyalari belirtilen ortama kopyalamayi saglar. Kullanim sekli ise nereden nereye seklindedir. Ilk belirtilen yer nerden oldugu ikinci belirtilen yer ise nereye kopyalanacagidir. Copy komutu, birden çok dosyayi bir seferde kopyalamaz her dosyayi tek tek kopyalar.

Örnek: C:\> COPY C:\LATS.TXT C:\DOS <ENTER> (C Root' unda bulunan LATS.TXT dosyasini C' nin altindaki DOS dizinine kopyalar) 

DEL komutu : Dosya veya dosyalari silmeyi saglar
Örnek:  C:\> DEL LATS.TXT <ENTER> (LATS dosyasini siler)

  C:\> DEL *.* <ENTER> (Tüm dosyalari siler)

  C:\> DEL *.EXE <ENTER> (EXE uzantili dosyalari siler)  

Dis Komutlar 

Bilgisayarda dosyalar halinde bulunmasi gereken komutlardir. Kullanilacak komuta ait dosyanin çalisilan sürücüdeki disk veya diskette bulunmasi gerLATSektedir. Aksi taktirde komut ile ilgili çalisma gerçeklestirilemez.  

FORMAT komutu : Yeni alinan disk veya disketi biçimlendirir ve kullanilir hale getirir yani sira dolu olan bir disk veya diskete uygulandiginda içindeki tüm bilgileri siler, disk veya disketteki bozuk olan sektörleri düzeltir (düzelebilecek durumda olanlari), virüslü olan disk veya disketteki virüsleri temizlemeyi saglar (temizlenebilecek durumda olanlari).

Örnek: C:\> FORMAT A: <ENTER> a disketini biçimler, kullanilir hale getirir. 

UNFORMAT komutu : Yanlislikla Formatlanmis bir disk veya disketi eski haline getirmeyi saglar. U parametresi ile Formatlanmis kayit ortami UNFORMAT ile kurtarilamaz.

Örnek: C:\> UNFORMAT A: <ENTER> 

LABEL komutu : Disk veya disketin ismini degistirmeyi saglar. Verilecek isim 11 karakteri asmamalidir.

Örnek: C:\> LABEL EGITIM <ENTER> 

DISCOPY komutu : Diskcopy islemi ayni kapasitedeki 2 disket veya disk arasinda gerçeklesir. Kaynak (A) disketteki tüm dosyalar, hedef (B) diskete kopyalanmadan önce hedef disket formatlanir. Islem bittikten sonra her iki disket içindeki dosyalarin ayni oldugu görülür. Islem sirasinda disket isterken karsilasilan mesajlar;

Source : Kaynak disketi tanimlar. Mesaj görüldügünde sürücüye kaynak (kopyasi alinan) disket takilir.

Target : Hedef disketi tanimlar. Mesaj görüldügünde sürücüye hedef (alinan kopyayi konacagimiz) disket takilir.

Örnek: C:\> DISKCOPY A: B: <ENTER> 

MEM komutu : Bilgisayarin hafizasi (MEMORY) ile ilgili bilgilerin ve bellek bilgilerinin görüntülenmesini saglar.

Örnek: C:\> MEM <ENTER> 

MOVE komutu : Dosya veya dosyalari belirtilen ortamlara tasimayi saglar. Islem bittikten sonra tanimlanan dosyalarin kaynak ortamdan silindigi ve hedef ortama aktarildigi görülür. Copy komutunda oldugu gibi Move komutunda da "NERDEN" ve "NEREYE" sorularina yanit aranir. (Bunu bir evden baska bir eve tasinmayi örnek alabiliriz. Artik eski adreste kalmiyoruz ve yeni adresteyiz gibi düsünebiliriz.)

Move NERDEN NEREYE

Örnek: C:\> MOVE A:\LATS.TXT C:\SINIF <ENTER>

Diger bir özelligi de dizinlerin isimlerini degistirmeyi saglar.

Örnek: C:\> MOVE SINIF DERS <ENTER> 

SYS komutu : Disk ve veya disket içersine sadece bilgisayari açmaya yarayan sistem dosyalarini yüklemeyi saglar. Yapilan islemden kayit ortamindaki diger dosyalar etkilenmez.

Örnek: C:\> SYS A: <ENTER>  

XCOPY komutu : Dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber belirtilen ortamlara kopyalamayi saglar. Kullanim sekli copy komutu ile aynidir, fakat birkaç tane ek parametresi vardir. Xcopy komutu dosyalari copy komutu gibi tek tek degil bellek kapasitesine göre, topluca kopyalamayi da saglar.

XCOPY Parametreleri

/S : Dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber kopyalamayi saglar.

/E : Içi bos olan dizinleri kopyalamayi saglar.

Örnek: C:\> XCOPY DOS\*.* A:\DOS/S/E <ENTER> 

UNDELETE komutu : Del komutu ile silinen dosyalari, kurtarmayi saglar. Silinen dosyalarin ilk karakterlerinin yerine (?) görülür. Buraya dosyanin ilk karakteri yazilarak kurtarilmasi saglanir)

UNDELETE Parametreleri

/LIST : Kurtarilacak veya kurtarilamayacak dosyalarin listesini görüntüler. Kurtarilamayacak olan dosyalarinin yaninda (**) görülür.

/ALL : Silinmis dosyalarin bilgisayar tarafindan kurtarilmasini saglar. Kurtarilan dosyalarin ilk karakterinin yerinde (#) görülür.

Örnek: C:\> UNDELETE/LIST <ENTER>

 C:\> UNDELETE/ALL <ENTER>

 C:\> UNDELETE LATS.TXT <ENTER> 

DOSKEY Komutu : Komut satirina yazilan tanimlamalari, bellege yükleyerek tekrar kullanma olanagi saglar. Bilgiler bellekte bilgisayar açik kaldigi süre içinde saklanir. Bilgisayar kapandigi andan itibaren tüm bilgiler silinir. Doskey komutunu bilgisayara yüklemek için komut satirina DOSKEY yazilarak enter tusuna basilir.

Örnek: C:\> DOSKEY <ENTER> 

BACKUP komutu : Hard Disk' teki dosyalari diskete yedeklemeyi saglar. Yedekleme sirasinda bilgisayar her diskete bir numara verir. Fakat bu islem dosyalari sikistirmadan gerçek boyutu ile yaptigi için pek kullanisli degildir, bunun yerine sikistirma programlari ile yedek almak daha karlidir.

/S : dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber yedekler.

Örnek: C:\> BACKUP C:\WINDOWS\*.* A: <ENTER>

 C:\> BACKUP C:\WINDOWS A:/S <ENTER> 

RESTORE komutu : Backup ile diskete yedeklenmis dosyalari hard disk' e geri yüklemeyi saglar.

Örnek: C:\> RESTORE A: C: <ENTER>

 C:\> RESTORE A: C:/S <ENTER> 

ARJ komutu : Dosyalari sikistirmak veya sikistirilan dosyalari açmayi saglar. Sikistirilan dosyalar tek bir dosya haline gelir. Ayrica dosyalar döküm alindiginda görülürler. Bunun yerine günümüzde çogunlukla Winzip kullanilmaktadir.

ARJ Parametreleri

X : Dosya açmayi saglar.

A : Dosya sikistirmayi saglar.

-V1440 (720) : 3.5 HD veya 3.5 DD standardina göre dosyayi sikistirir yada açmayi saglar. Bu parametre kullanildiginda dosya uzantilari ARJ, A01, A02 ve bunun gibidir.

-R : Bulunulan ortamdaki directory' lerin sikistirilip açilmasini saglar.

Hard Disk Içinde Sikistirma

Örnek: C:\> CD YEDEK <ENTER>

 C:\YEDEK> ARJ A -R ÇALISMA.ARJ <ENTER>

Hard Disk Içinde Açma

Örnek: C:\> CD YEDEK <ENTER>

 C:\YEDEK> ARJ X -R ÇALISMA.ARJ <ENTER> 

Not : Bir Hard Diski formatlamak ihtiyaci, çogu zaman mevcut isletim sisteminin yersizligi veya “çökmesi” durumunda olur. Bu islemi çok dikkatli yapmalisiniz. Çünkü diskteki tüm veriler kaybolacaktir. Eger diskinizi formatlamaya karar vermisseniz ve Winsows 9x/Me kullanicisi iseniz bilgisayarinizi MS-DOS kipinde baslatmalisiniz. Aksi takdirde Windows buna izin vermeyecektir.

 

©2005 OZAN KA